Wet DBA in 2026: wat overheidsorganisaties nú moeten regelen bij zzp-inhuur

Er is één misvatting die nog steeds rondzingt:
"Als we een modelovereenkomst hebben, zitten we goed."

Dat is niet zo.

De Belastingdienst kijkt niet alleen naar wat er op papier staat, maar vooral naar hoe er in de praktijk wordt gewerkt. En daar gaat het vaak mis. Zeker bij gemeenten, uitvoeringsorganisaties en andere publieke instellingen waar zzp'ers structureel worden ingezet.

De vraag is simpel:
Is dit echt een zelfstandige opdracht? Of is het gewoon een tijdelijke werknemer zonder arbeidscontract?

Als het tweede waar is, loop je risico.

Waar het meestal fout gaat

Veel organisaties gebruiken zzp'ers voor:

• Tijdelijke vervanging
• Extra capaciteit in een team
• Projecten zonder duidelijke eindoplevering

Op papier heet dat een "interim opdracht".
In de praktijk draait iemand gewoon mee in het team.

Dat is precies waar schijnzelfstandigheid ontstaat.

Wat maakt een opdracht wél zelfstandig?

Een echte zzp-opdracht draait om resultaat. Niet om aanwezigheid.

Een zelfstandige opdracht heeft:

• Een duidelijk omschreven eindresultaat
• Vrijheid in aanpak
• Geen hiërarchische aansturing
• Geen structurele plek in het organogram

Vergelijk dit eens.

Het verschil lijkt klein. Juridisch is het groot.

De gezagsverhouding is doorslaggevend

De kernvraag is altijd: wie bepaalt hoe het werk wordt uitgevoerd?

Risicosignalen:

• Meedraaien in vaste roosters
• Functioneringsgesprekken
• Verplichte aanwezigheid op vaste dagen
• Dagelijkse inhoudelijke aansturing door een leidinggevende

Zodra iemand wordt behandeld als werknemer, is de discussie eigenlijk al verloren.

Een modelovereenkomst beschermt je niet

Veel organisaties denken dat een goed contract voldoende is.

Maar als in de overeenkomst staat dat er geen gezagsverhouding is, terwijl die er in werkelijkheid wél is, dan stelt dat contract weinig voor.

De praktijk wint altijd van het papier.

Documentatie is je enige verdediging

Kun je over twee jaar nog uitleggen waarom dit géén dienstverband was?

Dan moet je vastleggen:

• De oorspronkelijke opdrachtomschrijving
• De offerte of het voorstel van de zzp'er
• Afspraken over zelfstandige uitvoering
• Oplevermomenten en resultaten

Geen dossier betekent geen verhaal.

En bij de overheid wordt dat verhaal vaak wél gevraagd. Denk aan interne audits, rechtmatigheidstoetsen of rekenkameronderzoek.

Wanneer kies je beter voor detachering?

Soms is de conclusie simpel: dit is geen zzp-opdracht.

Bijvoorbeeld als:

• Iemand langdurig meedraait zonder concreet eindresultaat
• Er duidelijke hiërarchische aansturing is
• De rol onderdeel is van de vaste organisatie

In dat geval is detachering juridisch vaak veiliger.

Het kost soms iets meer. Maar het voorkomt discussie, naheffingen en reputatieschade.

Een snelle realiteitscheck

Beantwoord deze vragen eerlijk:

• Is er een concreet, afgebakend resultaat?
• Kan de professional zich laten vervangen?
• Bepaalt hij of zij zelfstandig de werkwijze?
• Is er geen structurele inbedding in het team?

Twijfel je bij meerdere punten? Dan moet je het opnieuw bekijken.

Wat betekent dit voor 2026?

De handhaving wordt scherper.
Grijze gebieden verdwijnen.
En publieke organisaties liggen extra onder een vergrootglas.

Dit is geen theoretisch risico. Dit is een governance-vraagstuk.

Wie externen inzet zonder duidelijke structuur, neemt bewust risico.

Wat je nu moet doen

• Maak een standaard toets vóór elke zzp-aanvraag
• Kies bewust tussen zzp en detachering
• Leg uitvoering en resultaat vast
• Evalueer bestaande inzet

Professioneel inhuren betekent vooraf nadenken. Niet achteraf repareren.

Dat is het verschil tussen capaciteit regelen en risico managen.