Wet DBA in 2026: wat betekent dit voor zzp'ers bij gemeenten?
De Wet DBA blijft een heet hangijzer voor zelfstandigen die werken via zzp opdrachten bij de overheid. Zeker bij gemeenten ontstaat vaak twijfel. Mag je nog als zelfstandige werken? Wanneer loop je risico op schijnzelfstandigheid? En wat verandert er in 2026?
De discussie is vaak groter dan de realiteit. Maar je moet wel weten hoe het zit.
Waarom de Wet DBA bij de overheid extra gevoelig ligt
De Wet DBA draait om één kernvraag: ben je écht zelfstandig of werk je feitelijk in loondienst?
Bij commerciële bedrijven is die scheidslijn vaak duidelijker. Bij gemeenten ligt dat anders. Veel interim opdrachten bij gemeenten hebben kenmerken die lijken op een dienstverband:
- Vaste werkdagen op locatie
- Werken binnen een bestaand team
- Aansturing door een teamleider
- Gebruik van interne systemen
Dat maakt opdrachtgevers voorzichtig.
Daarom zie je bij sommige zzp gemeente vacatures dat zelfstandigen worden uitgesloten of dat er alleen via payroll gewerkt mag worden.
Wat is schijnzelfstandigheid precies?
Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer de feitelijke samenwerking lijkt op een arbeidsovereenkomst. De Belastingdienst kijkt onder andere naar:
- Is er sprake van gezag?
- Moet jij het werk persoonlijk uitvoeren?
- Loop je ondernemersrisico?
- Heb je meerdere opdrachtgevers?
- Ben je vrij in de manier waarop je werkt?
Het gaat niet om wat er in het contract staat, maar om hoe er daadwerkelijk wordt gewerkt.
Een langdurige opdracht bij één gemeente, met vaste werktijden en weinig vrijheid, kan risico opleveren. Zeker als je geen zichtbaar ondernemerschap toont.
Wat verandert er richting 2026?
De handhaving wordt aangescherpt. Dat betekent niet dat zzp opdrachten overheid verdwijnen. Het betekent wel dat opdrachtgevers strenger kijken naar de inrichting van de samenwerking.
Gemeenten willen voorkomen dat zij achteraf geconfronteerd worden met naheffingen of correcties. Gevolg:
- Contracten worden scherper geformuleerd
- De rol van tussenpartijen groeit
- Sommige opdrachten verschuiven naar tijdelijke loondienst
Voor echte interim specialisten verandert er minder. Voor uitvoerende functies kan het gevoeliger worden.
Wanneer is werken als zzp'er bij een gemeente veilig?
Zelfstandigheid is beter verdedigbaar wanneer:
- Je wordt ingehuurd voor specifieke expertise
- Je resultaatverantwoordelijkheid hebt
- Je zelf bepaalt hoe je het werk uitvoert
- Je meerdere opdrachtgevers hebt
- Je zichtbaar investeert in je onderneming
Denk aan functies zoals:
- ZZP projectleider gemeente
- Interim beleidsadviseur overheid
- ZZP jurist gemeente
- Interim financieel adviseur
Hier is de tijdelijke, specialistische aard vaak duidelijker.
Wat betekent de Wet DBA voor jouw positie?
De realiteit is simpel: de overheid blijft interim capaciteit nodig hebben. De vraag naar tijdelijke expertise blijft bestaan. Maar de spelregels worden scherper.
Wie zich opstelt als ondernemer en zijn positie goed organiseert, kan ook in 2026 gewoon werken via zzp opdrachten bij gemeenten.
Wie feitelijk als werknemer functioneert, loopt risico.
Het verschil zit in hoe je je samenwerking inricht.
Conclusie
De Wet DBA is geen verbod op zzp bij de overheid.
Het is een toets op zelfstandigheid.
Werk je bewust, professioneel en aantoonbaar als ondernemer, dan blijven interim opdrachten bij de overheid gewoon mogelijk.
Inhuurloket volgt de ontwikkelingen rond de Wet DBA en biedt inzicht in hoe contractvormen binnen overheid opdrachten worden toegepast.